Simbahan ng Jasaan

NHCP Photo Collection, 2024

NHCP Photo Collection, 2024

NHCP Photo Collection, 2025

Location: Jasaan, Misamis Oriental

Category: Buildings/Structures

Type: House of worship

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 23 April 2025

Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)

Marker text:

SIMBAHAN NG JASAAN

IPINATAYO NG MGA PARING REKOLETO ANG UNANG SIMBAHAN SA APLAYA BILANG VISITA NG CAGAYAN SA HILAGANG MINDANAO. NAGING GANAP NA PAROKYA PATRONATO NG INMACULADA CONCEPCION, 1830. INILIPAT ANG PANGANGASIWA NG PAROKYA SA MGA PARING HESWITA SA BISA NG DEKRETO NI REYNA ISABELA II, 1860-1861. INILIPAT ANG PAROKYA SA KASALUKUYAN NITONG LOKASYON. NAGTAYO NG BAGONG SIMBAHAN NA YARI SA KAHOY SA PANGUNGUNA NI FR. JUAN HERAS, SJ AT INAYON ANG DISENSYO MULA SA SIMBAHAN NG SAN IGNACIO SA INTRAMUROS, 1887. PANSAMANTALANG NATIGIL ANG PAGTATAYO DAHIL SA HIMAGSIKANG PILIPINO. BAHAGYANG NASIRA NG LINDOL, 1904. GANAP NA NATAPOS ANG PAGTATAYO NG SIMBAHAN NA YARI SA KAHOY AT LADRILYO, 1938. ISINAAYOS NOONG DEKADA ’80. IDINEKLARA BILANG PAMBANSANG YAMANG PANGKALINANGAN NG PAMBANSANG MUSEO NG PILIPINAS, 2001. MULING SINIMULAN ANG PAG-AAYOS AT IBINALIK SA ORIHINAL NA DISENYO SA PANGUNGUNA NG JASAAN PARISH RESTORATION & DEVELOPMENT COMMITTEE INC., 2013.

Kapitolyo ng Bukidnon

NHCP Photo Collection, 2025

NHCP Photo Collection, 2025

NHCP Photo Collection, 2025

Location: Bukidnon

Category: Buildings/Structures

Type: Capitol building

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 20 March 2025

Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)

Marker text:

KAPITOLYO NG BUKIDNON

SINIMULANG IPATAYO NG BUREAU OF PUBLIC WORKS ANG UNANG GUSALI NA YARI SA KAHOY BILANG TUGON SA PAGHIWALAY NG LALAWIGAN NG BUKIDNON MULA SA AGUSAN, NA NGAYO’Y AGUSAN DEL NORTE AT DEL SUR, SA BISA NG BATAS BILANG 2408, 1917. ITINAYO ANG KASALUKUYANG GUSALING GAWA SA KONGKRETO AT KAHOY ALINSUNOD SA DISENYO NI ARKITEKTO JUAN M. ARELLANO. PINASINAYAAN SA PANGUNGUNA NI GOBERNADOR ANTONIO V. RUBIN, 25 PEBRERO 1933. INILUKLOK SA TAPAT NITO ANG TAGDAN NG BANDILA, 1934. ISINAAYOS MATAPOS ANG IKALAWANG DIGMAANG PANDAIGDIG, SA PAMAMAGITAN NG PHILIPPINE REHABILITATION ACT OF 1946. ISA SA MGA NATATANGING KAPITOLYO SA MINDANAO NA NAPANATILI ANG MGA ELEMENTONG ISTILONG NEOKLASIKAL MULA SA KANYANG PAGKATATAG.

Kampo Kasisang

NHCP Photo Collection, 2024

NHCP Photo Collection, 2024

NHCP Photo Collection, 2024

Location: Malaybalay, Bukidnon

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker unveiling date: 7 March 2024

Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)

Marker text:

KAMPO KASISANG

NAGSILBING PIITAN NINA PANGULONG MANUEL A. ROXAS, HENERAL WILLIAM F. SHARP, PINUNO NG PUWERSANG AMERIKANO SA MINDANAO, AT NG TINATAYANG 6,000 SUNDALONG PILIPINO AT AMERIKANO NOONG IKALAWANG DIGMAANG PANDAIGDIG. BILANG BRIGADYER HENERAL NANG PANAHONG IYON, SI ROXAS AY BINIGYAN NG AWTORIDAD NA ISAAYOS ANG PAMAMALAKAD NG KAMPO, KABILANG DITO ANG MGA GAWAING PANG AGRIKULTURA AT PANGKALUSUGAN, PAGTATAYO NG PALENGKE, PAGSUSULONG NG MGA LIBANGAN PARA SA KALUSUGAN NG MGA BIHAG, AT PAGPAPALINIS NG PAGAMUTAN AT KUSINA. IPINASARA MATAPOS ILIPAT ANG MGA BIHAG SA DAVAO KASAMA NI ROXAS, NOBYEMBRE, 1942.

Women's Auxiliary Service

Location: Ozamis City, Misamis Occidental

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 15 July 1965

Installed by: National Historical Commission (NHC)

Marker text: 

WOMEN'S AUXILIARY SERVICE

ON THIS SITE MAY 18, 1943 WAS ADOPTED THE CONSTITUTION AND BY-LAWS OF THE WOMEN'S AUXILIARY SERVICE LED BY JOSEFA BORROMEO CAPISTRANO WHICH ASSISTED THE TENTH MILITARY DISTRICT UNDER CO. WENDELL W. FERTIC, ARMY OF THE UNITED STATES, IN RESISTING THE JAPANESE INVADERS. DEDICATED TO THE COURAGEOUS WOMEN OF MISAMIS OCCIDENTAL WHO VOLUNTEERED AND RISKED THEIR LIVES FOR FREEDOM.

Ang Camiguin

Location: Mambajao, Camiguin

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1971

Installed by: National Historical Commission (NHC)

Marker text: 

ANG CAMIGUIN

NOONG PEBRERO, 1565 AY LUMNSAD ANG MGA KASTILA SA PAMUMUNO NI MIGUEL LOPEZ DE LEGAZPI SA PULONG ITO UPANG MAGHANAP NG KANELA. NOONG 1818 AY NAGING BAHAGI NG PARTIDO CATARMAN KASAMA ANG BAYAG KATARMAN AT ANG MGA NAYON NG MAMBAHAO, GUINSILIBAN, AT SAGAY. GINAWANG BAHAGI NG SILANGANG MISAMIS NOONG IKA-2 NG ENERO, 1937 AT NAGING LALAWIGAN NOONG IKA-18 HUNYO, 1966. NATANYAG DAHIL SA BULKANG HIBOK-HIBOK NA PUMUTOK NOONG 1951.

Camp Kasisang

Location: Malaybalay, Bukidnon

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1948

Installed by: Philippines Historical Committee (PHC)

Marker text: 

CAMP KASISANG

FIFTY-HECTARE CAMP KASISANG, MALAYBALAY IN THE HEART OF BUKIDNON PLATEAU, WHERE BRIGADIER-GENERAL ROXAS AND 6,000 PRISONERS OF WAR WERE IMPRISONED FROM AUGUST TO DECEMBER 1942. HE WAS GIVEN A FREE HAND TO MANAGE THE CAMP, MAINTAINING PRISONERS IN GOOD HEALTH AND COMPARATIVE COMFORT.

Labanan sa Burol ng Makahambus

Location: Macahambus Cave, Cagayan de Oro

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 4 June 2000

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LABANAN SA BUROL NG MAKAHAMBUS

SA POOK NA ITO, HUNYO 4, 1900, ANG HUKBONG PANGHIMAGSIKAN NG BATALYONG MINDANAO SA PANGUNGUNA NI TENYENTE CRUZ TAAL NA NASA ILALIM NG PAMUMUNO NI KOL. APOLINAR VELEZ Y RAMOS AY NAGWAGI SA KANILANG MADUGONG PAKIKIPAGLABAN SA MGA SUNDALONG AMERIKANO NA KABILANG SA IKA-40 IMPANTERYANG PINAMUMUNUAN NI KAPITAN THOMAS MILLER AT NG DAGDAG NA PANGKAT NA PINANGUNGUNAHAN NI KAPITAN WALTER B. ELLIOT. ANG PAGKATALONG ITO NG MGA AMERIKANO SA LABANAN SA MAKAHAMBUS AY BUNGA NG MAHUSAY NA PAMAMARAAN AT DISIPLINA SA SARILI NG MGA NAGTANTANGGOL NA MGA REBOLUSYONARYONG PILIPINO. UMANI ANG MGA PILIPINO NG PAGHANGA MULA SA MGA AMERIKANO, DAHIL SA KANILANG GINAWANG PAKIKITUNGO SA MGA BIHAG NG DIGMA.

Pagtataas ng Watawat ng Pilipinas sa Cagayan de Misamis 10 Enero 1899

Location: Cagayan de Oro

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: January 13, 2015

Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)

Marker text:

PAGTATAAS NG WATAWAT NG PILIPINAS SA CAGAYAN DE MISAMIS

10 ENERO 1899

ITINAAS ANG WATAWAT NG PILIPINAS SA CASA REAL NG CAGAYAN DE MISAMIS (NGAYO’Y CAGAYAN DE ORO) BILANG SAGISAG NG PAGKILALA SA PAMAHALAANG REBOLUSYONARYO, 10 ENERO 1899. TINAWAG NI GOBERNADOR JOSE ROA Y CASAS NG LALAWIGAN NG MISAMIS ANG PAGDIRIWANG NA YAON BILANG “LA FIESTA NACIONAL” SA KANYANG LIHAM KAY HEN. AGUINALDO, 26 ENERO 1899. TANDA ITO NG MASIGLANG PAGDIRIWANG NG MAMAMAYAN SA KALAYAAN NG PILIPINAS.

Labanan sa Burol Agusan

NHCP Photo Collection, 2025

NHCP Photo Collection, 2025

Location: Cagayan de Oro City

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 14 May 2000

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LABANAN SA BUROL AGUSAN

SA POOK NA ITO, MAYO 14, 1900, ANG UNANG KUMPANYA NG LAKAS PANGHIMAGSIKAN NG BATALYONG MINDANAO SA PANGUNGUNA NI KAPITAN VICENTE ROA Y RACINES AT MGA KABALYERIYA SA PAMUMUNO NI SARHENTO ULDARICO AKUT KASAMA ANG MGA MACHETEROS, AY MADUGONG NAKIPAGLABAN SA MGA SUNDALONG AMERIKANO NG IKA-40 REHIMYENTO NG BOLUNTARYONG IMPANTERYA NG ESTADOS UNIDOS NA PINANGUNAHAN NI KAPITAN WALTER B. ELLIOT. SI KAPITAN ROA, KASAMA ANG IBA PANG MAKABAYANG PILIPINO AY BUONG KABAYANIHANG NAMATAY SA LABANANG ITO.

Labanan sa Cagayan de Misamis

Location: Capistrano Street corner Gaerlan Street, Cagayan de Oro

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 7 April 2000

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LABANAN SA CAGAYAN DE MISAMIS

BAGO MAGBUKANG-LIWAYWAY NOONG ABRIL 7, 1900, ANG LAKAS PANGHIMAGSIKAN NG BATALYONG MINDANAO SA PAMUMUNO NI HENERAL NICOLAS CAPISTRANO AY NAGSAGAWA NG ISANG BIGLAANG PAGSALAKAY SA IKA-40 REHIMIYENTO NA BINUBUO NG MGA BOLUNTARYO NG ESTADOS UNIDOS SA PAMUMUNO NI MEDYOR JAMES CASE. SA PAGTATANGGOL SA KANILANG MINAMAHAL NA BANSA. ILANG DAANG MAGIGITING NA PILIPINONG MANGHIHIMAGSIK ANG NAMATAY SA LABANANG ITO.

ANG PANANDANG PANGKASAYSAYANG ITO AY BUONG PUSONG INIAALAY NG SAMBAYANANG PILIPINO SA MAGIGITING NA TAGAPAGTANGGOL NG KALAYAAN NG CAGAYAN DE MISAMIS SA PAGGUNITA SA IKASANDAANG TAON NG MAKASAYSAYANG LABANANG ITO.

Macabalan Wharf

Location: Macabalan Wharf, Cagayan de Oro

Category: Buildings/Structures

Type: Structure

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 13 March 2008

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

MACABALAN WHARF

IPINATAYO NG MGA ESPANYOL SA CAGAYAN DE MISAMIS IKA-LABINSIYAM NA SIGLO. NAGSILBING DAUNGAN NG MGA SASAKYANG PANDAGAT MULA MAYNILA, CEBU, MARIBOJOC, ILOILO AT ROMBLON. NAGING KUTANG TANGGULAN NG MGA CAGAYANON UPANG PIGILAN ANG PAGSAKOP NG MGA AMERIKANO SA CAGAYAN DE MISAMIS, ENERO–MARSO 1900. NASAKOP NG MGA AMERIKANO, 25 ABRIL 1900. DITO DUMAONG SINA HEN. DOUGLAS MACARTHUR AT PAMILYA MULA CORREGIDOR, 13 MARSO 1942. TUMUNGO SA DEL MONTE AIRFIELD, BUKIDNON AT LUMPIPAD PATUNGONG AUSTRALYA, 17 MARSO 1942.

Casa del Chino Ygua (Balay nga Bato)

Location: Casa del Chino Ygua, Hayes Street corner Velez Street, Cagayan de Oro City

Category: Buildings/Structures

Type: Building

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 7 April 2000

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

CASA DEL CHINO YGUA (BALAY NGA BATO)

IPINAGAWA NOONG 1882 NA YARI SA LADRILYONG INANGKAT SA TIMOG TSINA NI SIA YGUA NOONG ENERO 10, 1899. NAGTIPUN-TIPON SA HARAPAN NG BAHAY NA ITO ANG MGA KALAHOK SA MARINGAL NA PARADA SA CAGAYAN DE MISAMIS BILANG PAGKILALA SA PAMAHALAANG REBOLUSYONARYO NI HENERAL AGUINALDO. SINAKOP AT INOKUPAHAN NG IKA-40 REHIMIYENTO NG MGA BOLUNTARYO NG ESTADOS UNIDOS. NILUSOB NG BATALYONG MINDANAO SA PAMUMUNO NI HENERAL NICOLAS CAPISTRANO NA NAGTANGKANG PALAYAIN ANG CAGAYAN DE MISAMIS NOONG ABRIL 7, 1900. MARAMING PILIPINONG MANGHIHIMAGSIK ANG NAPATAY SA BAHAY NA ITO NOONG LABANAN SA CAGAYAN DE MISAMIS AT INILIBONG SA LIKOD BAHAY NITO.

Macapagal-Macaraeg Ancestral House

Location: Macapagal-Macaraeg House, National Highway, Sitio Timoga, Brgy. Buru-un, Iligan City

Category: Buildings/Structures

Type: Building

Status: Heritage House
Legal basis:  Resolution No. 10, S. 2002
Marker date: 2002

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

MACAPAGAL-MACARAEG ANCESTRAL HOUSE

DECLARED A HERITAGE HOUSE BY THE NATIONAL HISTORICAL INSTITUTE, 14 AUGUST 2002.

Fuerte De La Conception Y Del Triunfo*

NHCP Photo Collection, 2007

NHCP Photo Collection, 2007

Location: Ozamiz City, Misamis Occidental (Region X)

Category: Buildings/Structures

Type: Structure, Fortification

Status: Level I- National Historical Landmark

Marker date: 2002

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

FUERTE DE LA CONCEPCION Y DEL TRIUNFO

IPINATAYONG YARI SA KORALES SA HUGIS-PARIHABA NA MAY APAT NA BALWARTE: SAN FERNANDO, SAN JOSE, SANTIGO AT SAN IGNACIO, 1756. PUNONG HIMPILAN NG KONSTABULARYA NG PILIPINAS NOONG PANAHON NG MGA AMERIKANO AT MGA HAPON. GINIBA NG LINDOL, 1955. DITO IDINAMBANA ANG INMACULADA CONCEPCION NA KILALA RIN SA TAWAG NA SANTA MARIANG BIRHEN, VIRGEN SA COTA, NA PINAGPIPITAGANAN AT DINADAYO NG MGA DEBOTO TUWING HULYO 16. ISINAAYOS, 2002. IPINAHAYAG NA PAMBANSANG PANANDANG PANGKASAYSAYAN, 13 MARSO 2002.