Showing posts with label Tondo. Show all posts
Showing posts with label Tondo. Show all posts

Timoteo Paez (1861-1939)

NHCP Photo Collection, 2022

NHCP Photo Collection, 2022

NHCP Photo Collection, 2022
Location: Balut, Tondo, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 1 September 2022
Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)
Marker text:
TIMOTEO PAEZ
(1861-1939)

REPORMISTA AT REBOLUSYONARYO. ISINILANG SA TONDO, MAYNILA, 22 AGOSTO 1861. KABILANG SA MGA NAGTATAG NG LOGIA NILAD, 6 ENERO 1892; AT LA LIGA FILIPINA, 3 HULYO 1892. SUMAPI SA CUERPO DE COMPROMISARIOS AT TUMULONG MANGALAP NG PONDO PARA SA KILUSANG REPORMISTA SA EUROPA, 1894. IBINILANGGO NG MGA ESPANYOL DAHIL SA PAGKASANGKOT SA HIMAGSIKAN, 1896. HINIRANG NI HEN. EMILIO AGUINALDO BILANG KOMISARYO NG DIGMAAN SA ILALIM NG PAMAHALAANG REBOLUSYONARYO. KINATAWAN NG SURIGAO SA KONGRESO NG PAMAHALAANG REBOLUSYONARYO, 1898-1899. KASAMA NI AGUINALDO SA PAGTANGGOL NG REPUBLIKA NG PILIPINAS LABAN SA PAG-ABANTE NG MGA AMERIKANO. INATASAN NI AGUINALDO NA SAMAHAN ANG MGA KABABAIHANG BAHAGI NG KANILANG PANGKAT NA SUMUKO SA MGA AMERIKANO, BONTOC, IFUGAO, 25 DISYEMBRE 1899. INIHALAL NA KONSEHAL NG MAYNILA, 1909. YUMAO, 18 SETYEMBRE 1939.

Emilio Jacinto

Location: St. Joseph Parish Church, Masangkay Street, Tondo, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 20 December 1975
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
EMILIO JACINTO 

KINILALANG “UTAK NG KATIPUNAN,” SI JACINTO AY ISINILANG SA POOK NA ITO NOONG IKA-15 NG DISYEMBRE, 1875. ANAK NINA MARIANO JACINTO AT JOSEFA DIZON. UNANG NAG-AARAL SA PAARALAN NI MAESTRO PASCUAL FERRER; NAGTAPOS NG BATSILYER SA SINING SA KOLEHIYO NG SAN JUAN DE LETRAN AT NAG-ARAL NG BATAS SA UNIBERSIDAD NG STO. TOMAS. 

UMANIB SA KATIPUNAN NOONG 1894 NA ANG SINASAGISAG AY “PINGKIAN.” NAGING KALIHIM NG K.K.K., AT KANANG-KAMAY NI ANDRES BONIFACIO. MAY AKDA NG “KARTILYA,” “LIWANAG AT DILIM” ATBP. KASAMANG NAGTATAG NG KALAYAAN, ANG PAHAYAGANG TAMBULI NG KKK, AT NAGSULAT DOON SA ILALIM NG SAGISAG NG “DIMAS-ILAW.”

NAMATAY NOONG IKA-16 NG ABRIL, 1899 SA MAHAYHAY, LAGUNA. 

Pook Kung Saan Itinatag ang Katipunan

Location: Elcano Street, Tondo, Manila
Category: Sites/Events
Type: Site
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 7 July 1998
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
POOK KUNG SAAN ITINATAG ANG KATIPUNAN

SA POOK NA ITO ITINATAG NOONG IKA-7 NG HUNYO 1892 NI GAT ANDRES BONIFACIO KASAMA SINA LADISLAO DIWA, DEODATO ARELLANO, VALENTIN DIAZ, TEODORO PLATA AT JOSE DIZON ANG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN (KATIPUNAN), MAKARAAN ILATHALA SA OPISYAL NA PAHAYAGAN NG PAMAHALAAN ANG KAUTUSAN NG PAGPAPATAPON KAY GAT JOSE RIZAL SA DAPITAN. LAYUNIN NG KILUSAN NA MAKAMTAN ANG MATAGAL NANG MINIMITHING KASARINLAN NG PILIPINAS SA PAMAMAGITAN NG ISANG MABAGSIK NA PARAAN.

ANG PANANDANG PANGKASAYSAYANG ITO AY INIALAY NG SAMBAYANANG PILIPINO SA PAGDIRIWANG NG IKASANDAANG TAON NG PAGKAKATATAG NG KATIPUNAN.

Ang Pampangulong Kotse ng Tren

Location: PNR Tutuban Station, Tondo, Manila
Category: Buildings/Structures
Type: Structure
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 31 July 1984
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
ANG PAMPANGULONG KOTSE NG TREN

IPINAGAWA NG MANILA RAILROAD COMPANY (NGAYO'Y PHILIPPINE NATIONAL RAILWAYS) PARA SA PUNONG TAGAPAGPAGANAP NG BANSA SA METROPOLITAN WAGON AND FINANCE CO., LTD. SA BIRMINGHAM, INGLATERA, NOONG 1913. GINAMIT NA SASAKYAN NG PANGULONG MANUEL L. QUEZON NANG MAKIPAGTALAKAYAN SA MGA PINLINO NG PAMAHALAAN TUNGKOL SA MGA ISYUNG PAMBANSA BAGO MAG-IKALAWANG DIGMAANG PANDAIGDIG AT NG SUMUNOD NA MGA PANGULO NANG OPISYAL NA DUMALAW SA MGA LALAWIGAN SA HILAGA AT TIMOG LUZON; GAYUNDIN NG ILANG MATATAAS NA PINUNO NG IBANG BANSA TULAD NINA PRINSIPE AKIHITO AT PRINSESA MICHICO NG HAPON, HARING BHUMIBOL ADULYADEJ AT REYNA SIRIKIT NG THAILAND AT HEN. AT GNG. DOUGLAS MACARTHUR. HULING SUMAKAY ANG PANGULONG CARLOS P. GARCIA NANG PASINAYAAN ANG BAYAN NG LUCENA BILANG LUNGSOD NOONG 1961.

Rosa Sevilla de Alvero

Location: Manila Cathedral School, Tayuman, Tondo, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: March 4, 1979
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
ROSA SEVILLA DE ALVERO

MAKABAYAN, EDUKADOR, LIDER, MANGGAGAWANG PANGSIBIKO, MANDUDULA AT MAMAMAHAYAG. IPINANGANAK SA TONDO MAYNILA NOONG MARSO 4, 1879 KINA AMBROCIAO SEVILLA AT SILVINA TOLENTINO. KAGAWAD NG LA INDEPENDENCIA AT NG WOMEN'S AUXILIARY MOVEMENT. TAGAPAGTATAG AT PATNUGOT NG INSTITUTO DE MUJERES, UNANG PAARALANG SEKULAR NG MGA BABAE, NGAYO'S ROSA SEVILLA MEMORIAL SCHOOL, UNANG DEKANO NG KABABAIHAN NG PAMANTASAN NG SANTO TOMAS. TAGAPAGTAGUYOD NG KARAPATANG PAGBOTO NG MGA BABAE AT SA PAGPAPATIBAY NG TAGALOG BILANG WIKANG PAMBANSA. ISA SA MGA NAGTATAG NG FEDERACION CATOLICA DE MUJERES, NATIONAL FEDERATION OF WOMEN'S CLUB AT NG KAHULUNGANG BALAGTAS. INILATHALA ANG SALITIKAN NG WIKANG PAMBANSA SA  TULONG NINA JOSE N SEVILLA AT AURELIO ALVERO. TUANGGAP NG PARANGAL ISABELA (MEDALYA NG BANSANG ESPANYA) AT GAWAD KATIBAYAN SA PAGPAPAHALAG NG PANGULONG ELPIDIO QUIRINO DAHIL SA MAKBAYANG GAWAIN.

IKINASAL KAY EMILIO ALVERO, 1909. NAMATAY SA MAYNILA MAYO 17, 1954.

Amado Hernandez y Vera (1903–1970)

© Ramon FVelasquez/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 3.0
Location: Plaza Hernandez, Tondo, Manila
Category: Personage
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 1982
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
AMADO HERNANDEZ Y VERA
(1903–1970)

IPINANGANAK SA TUNDO, MAYNILA, 13 SETYEMBRE 1903. MAKATANG LAUREADO, MANUNULAT, MAMAMAHAYAG AT LIDER NG MGA MANGGAGAWA. IBINILANGGO DAHIL SA BINTANG NA REBELYON, 1951; PINAWALANG SALA NG KATAAS-TAASANG HUKUMAN, 1964. MGA KATANGI-TANGING AKDA: ISANG DIPANG LANGIT, BAYANG MALAYA, MGA IBONG MANDARAGIT, AT LUHA NG BUWAYA, NA PAWANG ISINULAT SAMANTALANG NASA BILANGGUAN. GINAWARAN: COMMONWEALTH LITERARY AWARDS, PALANCA AWARDS (DALAWANG ULIT), JOURNALISM AWARD (NPC–ESSO), REPUBLIC CULTURAL HERITAGE AWARD, AT BALAGTAS AWARD. MGA POSTUMONG GAWAD: DOKTOR SA HUMANIDAD, HONORIS CAUSA, U.P. AT TANGLAW NG LAHI, ATENEO UNIVERSITY. PINARANGALAN BILANG PAMBANSANG ALAGAD NG SINING, 1973. NAMATAY, 24 MARSO 1970.

La Liga Filipina

Location: Plaza Liga Filipina, Raja Matanda Street cor. Ilaya Street, Tondo, Manila
Category: Sites/Events
Type: Site
Status: Level II - Historical marker
Marker date: July 3, 2015
Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)
Marker text:
LA LIGA FILIPINA

SA LUGAR NA ITO ITINATAG NI JOSE RIZAL ANG LA LIGA FILIPINA, 3 HULYO 1892, UPANG GAWING BUO, MASIGASIG AT NAGKAKAISA ANG BAYAN; ALAGAAN ANG MGA NAIS AT PANGANGAILANGAN NG MGA TAO; IPAGTANGGOL ANG BAYAN LABAN SA LAHAT NG URI NG KARAHASAN AT KAWALANG KATARUNGAN; PASIGLAHIN ANG EDUKASYON, AGRIKULTURA AT KALAKAL; AT PAG-ARALAN AT IANGKOP ANG MGA PAGBABAGO SA LIPUNAN. HUMINA ANG SAMAHAN MATAPOS ARESTUHIN AT IPATAPON SI RIZAL SA DAPITAN, HULYO 1892. MULING INORGANISA ANG SAMAHAN NINA DOMINGO FRANCO, ANDRES BONIFACIO, APOLINARIO MABINI AT IBA PA, ABRIL 1893. TULUYANG NABUWAG ANG SAMAHAN, OKTUBRE 1893.

Vicente L. del Fierro (1903–1960)

Location: Plaza Vicente del Fierro, Vicente del Fierro Street, Gagalangin, Tondo, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: September 6, 1984
Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:
VICENTE L. DEL FIERRO (1903–1960)

TINAGURIANG “DEL FIRE”—ISANG HALIGI AT TAGAPAGTANGGOL NG KALAYAAN NG PAMAMAHAYAG SA PILIPINAS. IPINANGANAK NOONG DISYEMBRE 15, 1903 SA CASTILLEJOS, ZAMBALES, AT NANIRAHAN NG 30 TAON SA GAGALANGIN, TONDO, MAYNILA. NAGTAPOS NG A.B. JOURNALISM SA PAMANTASAN NG PILIPINAS, 1924. PATNUGOT, PHILIPPINE COLLEGIAN; MAMAHAYAG, TRIBUNE AT PHILIPPINES HERALD; UNANG PATNUGOT, HERALD MID-WEEK MAGAZINE AT MONDAY MAIL; AT TAGALATHALA AT PATNUGOT, ZAMBALES REPORTER AT STAR REPORTER. PINAGKALOOBAN NG NATIONAL PRESS CLUB NG GAWAD NG KATANGITANGING PAGLILINGKOD SA PAMAMAHAYAG, 1958. NAMATAY NOONG 28 AGOSTO 1960.

Domingo Franco y Tuason

© Judgefloro/Wikimedia Commons
Location: Plaza Moriones, Tondo, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 4 August 1992
Installed by National Historical Institute (NHI)
Marker text:
DOMINGO FRANCO Y TUASON 
(1856–1897)

PROPAGANDISTA, MAKABAYAN AT MARTIR. IPINANGANAK SA MAMBUSAO, CAPIZ, AGOSTO 4, 1856. NAGKAMIT NG PERITO MERCANTIL CERTIFICATE, ATENEO MUNICIPAL; NAG-ARAL NG NOTARIADO SA PAMANTASAN NG SANTO TOMAS, KUNG SAAN AY NAKILALA NIYA AT NAGING KAIBIGAN SI JOSE RIZAL. NAGING UNANG PANGULO NG LA LIGA FILIPINA, HUNYO 1892, AT PANGULO NG CUERPO DE COMPROMISARIOS, 1894. DINAKIP NG MGA KASTILA, DAHILAN SA PAGSAPI SA KATIPUNAN, SETYEMBRE 19, 1896. IKINULONG SA KUTANG SANTIAGO AT PINAHIRAPAN NG MAY TATLONG BUWAN; BINARIL SA PAMAMAGITAN NG FIRING SQUAD KASAMA ANG LABINDALAWANG MGA MAKABAYANG FILIPINO SA BAGUMBAYAN, ENERO 11, 1897.

Memorare (Bangkusay)

NHCP Photo Collection, 2021

NHCP Photo Collection, 2021

Location: Tondo, Manila
Category: Event
Type: Site of an important event
Status: Level II: Historical marker
Date of marker unveiling: 3 June 2021
Installed by: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)
Marker text:
MEMORARE (BANGKUSAY)

TUMANGGI ANG MGA PAMAYANAN S HILAGANG LOOK NG MAYNILA NA MAPAILALIM SA MGA BAGONG DATING NA MANANAKOP NA ESPANYOL SA MAYNILA. ISANG ARMADANG BINUBUO NG 2,000 MANDIRIGMANG MUSLIM BUHAT SA MACABEBE, HAGONOY AT IBA PANG BAHAGI NG PAMPANGA ANG TUMUNGO SA TONDO SA LAYONG PALAYASIN ANG MGA ESPANYOL SA LUZON, 31 MAYO 1571. TUMANGGI ANG PINUNO NG ARMADA MULA SA MACABEBE NGAYOY'S BAHAGI NG PAMPANGA. SA PANUNUHOL NG MGA ESPANYOL AT SA HALIP AY HINAMON SI GOB. HEN. MIGUEL LOPEZ DE LEGAZPI SA ISANG LABANAN SA WAWA NG ILOG BANGKUSAY, TONDO, LOOK NG MAYNILA. DAHIL SA MAKABAGONG SANDATA, NASAWI ANG 300 MANDIRIGMANG KATUTUBO. KABILANG ANG KANILANG PINUNO, 3 HUNYO 1571.

ANG PANANDANG ITO AY BILANG SA PAGGUNITA SA IKA-450 ANIBERSARYO NG LABANAN SA BANGKUSAY.


Church of Tondo

© Ramon FVelasquez/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 3.0

© Ramon FVelasquez/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 3.0

Location: Tondo, Manila (Region NCR)
Category: Buildings/Structures
Type: House of Worship
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 1939
Installed by: Philippines Historical Committee (PHC)
Marker text:
CHURCH OF TONDO

THE FIRST CATHOLIC MINISTER OF TONDO WAS THE REV. ALONSO DE ALVARADO, O.S.A. TONDO WAS THE RESIDENCE OF LAKAN-DULA WHO WAS BAPTIZED BY THE REV. MARTIN DE RADA, O.S.A. IN THE EARLY DAYS ITS ECCLESIASTICAL JURISDICTION EXTENDED UP TO PASIG, CAINTA AND TAYTAY. TONDO WAS AN ACTIVE CENTER OF CATHOLIC ACTIVITIES AMONG THE CHINESE. THE FORMER CONVENT WAS DEMOLISHED IN 1662 BY GOVERNOR SABINIANO MANRIQUE DE LARA AS A MILITARY PRECAUTION AGAINST THE EXPECTED ATTACK ON MANILA BY KUE-SING. THE PRESENT CHURCH WAS BUILT BY THE REV. MANUEL DIEZ, O.S.A., AND THE REV. CASIMIRO HERRERO, O.S.A., IN THE SECOND HALF OF THE 19TH CENTURY. SINCE THE EARLY DAYS THE TRADITIONAL FLUVIAL PROCESSION OF STO. NIÑO HAS ATTRACTED THOUSANDS OF VISITORS TO TONDO.

Honorio Lopez (1875-1958)



Location: Plaza Moriones, Moriones Street cor. Nicolas Zamora Street, Tondo, Manila
Category: Personage
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 2010
Marker text:
HONORIO LOPEZ
(1875–1958)

MANDUDULA AT REBOLUSYONARYO. ISINILANG SA STA. CRUZ, MAYNILA, 30 DISYEMBRE 1875 AT LUMAKI SA TONDO. NAGTAPOS NG BACHILLER EN ARTES SA COLEGIO DE SAN JUAN DE LETRAN. SUMAPI SA HIMAGSIKANG FILIPINO. NAGING TINYENTE KOLONEL AT HEPE NG REHIMYENTO IMPANTERIYA RAXA MATANDA “VIBORA”, SA ILALIM NG PAMUMUNO NI HEN. ARTEMIO RICARTE. NAGPATULOY NG PAKIKIBAKA LABAN SA MGA AMERIKANO, 1899. MAY-AKDA NG CALENDARIONG FILIPINO “DIMASALANG”. KASAMA NI JUAN ABAD NA NAGTATAG NG LA JUVENTUD FILIPINA, ISANG KUMPANYA NA NAGTATANGHAL NG MGA DULANG MAKABAYAN. NAGING PATNUGOT NG PAHAYAGANG LIBRE, LA PATRIA AT LA CONSOLIDACION NOONG PANAHON NG MGA AMERIKANO. PROPESOR NG AGRIMENSURA AT SEGUNDA ENSEÑANZA; DIREKTOR NG KOLEHIYO, INSTITUTO PATRIO, CA. 1907–09. ASESOR TECNICO, COMITE CENTRAL NG UNION AGRARIA DE FILIPINAS. NAHALAL NA KONSEHAL NG MAYNILA, 1916–1919. HINIRANG NA KASAPI NG VETERANS PENSION BOARD, 1954. KATULONG NA TEKNIKAL NINA PANGULONG RAMON MAGSAYSAY AT CARLOS P. GARCIA. YUMAO, 3 HULYO 1958. IPINANGALAN SA KANYA ANG NORTH BAY BOULEVARD SA TONDO NG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MAYNILA, BILANG PARANGAL SA KANYANG LEGADO, 1 PEBRERO 1967.

Andres Bonifacio 1863-1897




NHCP Photo Collection, 2009
Location: Divisoria, Tondo, Manila (Region NCR)
Category: Sites/Events
Type: Site
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 1974
Installed by: National Historical Commission (NHC)
Marker text:
ANDRES BONIFACIO 
1863–1897

ISINILANG SA POOK NA ITO NONG IKA-30 NG NOBYEMBRE, 1863. LUMAKI SA PAGDARALITA NGUNIT NATUTO SA SARILING PAGSISIKAP AT LIKAS NA KATALINUHAN. LUMABAS SA MGA DULANG TAGALOG SA PAMAMAHALA NG TEATRO PORVENIR SA TROZO. ITINATAG ANG MAPANGHIMAGSIK NA KATIPUNAN NANG MANGA ANAK NANG BAYAN NOONG IKA-7 NG HULYO, 1892 NA ANG LAYO’Y MAKAMTAN ANG KASARINLAN NG BAYAN. NAMUNO SA PAGHIHIMAGSIK LABAN SA MGA KASTILA NOONG 1896 NA HUMANTONG SA REPUBLIKA NG PILIPINAS NOONG 1899.

NAMATAY SA KABITE NOONG IKA-10 NG MAYO, 1897.