Emilio Jacinto

Location: St. Joseph Parish Church, Masangkay Street, Tondo, Manila

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 20 December 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

EMILIO JACINTO 

KINILALANG “UTAK NG KATIPUNAN,” SI JACINTO AY ISINILANG SA POOK NA ITO NOONG IKA-15 NG DISYEMBRE, 1875. ANAK NINA MARIANO JACINTO AT JOSEFA DIZON. UNANG NAG-AARAL SA PAARALAN NI MAESTRO PASCUAL FERRER; NAGTAPOS NG BATSILYER SA SINING SA KOLEHIYO NG SAN JUAN DE LETRAN AT NAG-ARAL NG BATAS SA UNIBERSIDAD NG STO. TOMAS. 

UMANIB SA KATIPUNAN NOONG 1894 NA ANG SINASAGISAG AY “PINGKIAN.” NAGING KALIHIM NG K.K.K., AT KANANG-KAMAY NI ANDRES BONIFACIO. MAY AKDA NG “KARTILYA,” “LIWANAG AT DILIM” ATBP. KASAMANG NAGTATAG NG KALAYAAN, ANG PAHAYAGANG TAMBULI NG KKK, AT NAGSULAT DOON SA ILALIM NG SAGISAG NG “DIMAS-ILAW.”

NAMATAY NOONG IKA-16 NG ABRIL, 1899 SA MAHAYHAY, LAGUNA. 

Tarlac (Province)

Location: Tarlac, Tarlac

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 21 July 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text: 

TARLAC

DATING BAHAGI NG LALAWIGAN NG PANGASINAN AT PAMPANGA AT NATATAG NOONG 1686. NAGING LALAWIGAN NOONG 1874 MATAPOS NAITATAG ANG LALAWIGAN KOMANDANSIYA MILITAR NOONG 1860. SUMAKOP SA LABING-PITONG MGA BAYAN. DON DAMASO TAÑEDO, UNANG GOBERNADOR.

ISA SA WALONG LALAWIGANG UNANG NAGHIMAGSIK LABAN SA MGA KASTILA NOONG 1896. NAGING PANSAMANTALANG LUKLUKAN NG UNANG REPUBLIKA NG PILIPNAS NOONG 1899.

Port of Iloilo

Location: Iloilo City

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 29 September 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

PORT OF ILOILO

OPENED INTERNATIONAL TRADE BY ROYAL ORDER OF THE SUPREME SPANISH GOVERNMENT ON 29 SEPTEMBER 1855. NICHOLAS LONEY, FIRST BRITISH VICE-CONSUL AND FIRST FOREIGN MERCHANT IN ILOILO, LANDED AT THIS PORT ON 31 JULY 1856. VISITED BY SIR JOHN BOWRING, GOVERNOR OF HONGKONG, IN 1859. THE FIRST DIRECT EXPORTATION, CONSISTING OF 270 TONS OF SUGAR, WAS SHIPPED ON THE RIG PET TO MELBOURNE, AUSTRALIA, ON 2 MARCH 1859, AND THE FIRST DIRECT IMPORTATION, CONSISTING OF SUGAR MILL MACHINERIES, CAME ON THE HENRY DARLING FROM GLASGOW, GREAT BRITAIN, IN 1863.

Norberto Romualdez 1875–1941

© Leocvlauzon/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 4.0

© Leocvlauzon/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 4.0

Location: Ave Maria Street cor. Santa Ana Street, Burauen, Leyte

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

NORBERTO ROMUALDEZ 

1875–1941

SA POOK NA ITO IPINANGANAK SI NORBERTO ROMUALDEZ AT LOPEZ NOONG HUNYO 6, 1875 SA MAG-ASAWANG DANIEL ROMUALDEZ AT TRINIDAD LOPEZ.

EDUKADOR, ABOGADO, MAHISTRADO NG KORTE SUPREMA, MAMBABATAS, PARLAMENTARYO, LINGGUWISTA, PILOLOGO, PALEOGRAPO, KOMPOSITOR, PINTOR, NOBELISTA, MAKATA, MANDUDULA, MUSIKOLOGO, MANANALAYSAY, PALAISIP AT MAKABAYAN. DELEGADO SA 1934 KUMBENSIYONG KONSTITUSYONAL AT TINAGURIANG ISA SA PITONG MARURUNONG NG KUMBENSIYON, AT NAGING MIYEMBRO NG ASAMBLEA NASYONAL, 1936–41.

NAMATAY SA PALAPAG, SAMAR, NOONG NOBYEMBRE 4, 1941.

Japanese Pillbox White Beach, San Jose, Tacloban City

© Leocvlauzon/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 4.0

© Leocvlauzon/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 4.0

Location: Patio Victoria Baluarte, San Jose, Tacloban

Category: Buildings/Structures

Type: Structure

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1979

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text: 

JAPANESE PILLBOX 

WHITE BEACH, SAN JOSE, TACLOBAN CITY

BUILT BY THE JAPANESE IMPERIAL FORCES DURING WORLD WAR II AS PART OF THE FORTIFICATION AGAINST THE ALLIED LIBERATION FORCES LED BY GEN. DOUGLAS MACARTHUR ON D-DAY, 20 OCTOBER 1944. THE UNITED STATES MARINES CAPTURED AND USED IT AS SHELTER FROM AERIAL BOMBARDMENTS BY JAPANESE PLANES. AS WAR RELIC, THE DIO ISLAND RESORT HAS MAINTAINED AND PRESERVED IT FOR POSTERITY.

Ang Bahay ng mga Tirona

Location: Tirona Ancestral House, 12 Maestro Guillermo Tirona Street cor. Captain Bella Street, Imus, Cavite

Category: Buildings/Structures

Type: Building

Status: Level II - Historical marker

Marker date: November 20, 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

ANG BAHAY NG MGA TIRONA

NAGING BAHAY-PAARALANG PRIMARYA, 1880–1896, AT OSPITAL NOONG PANAHON NG HIMAGSIKAN, 1896, GINAWANG HIMPILAN NI HENERAL H.W. LAWTON, 1899, AT NOONG PANAHON NG MGA AMERIKANO AY TAGPUAN NG MGA KILALANG PILIPINONG MAY MATAAS NA TUNGKULIN.

PAG-AARI NG MAG-ASAWANG GURONG GUILLERMO TIRONA AT JACOBA PAREDES NA MAY KAUGNAYAN SA HIMAGSIKAN NG 1896.

Emiliano Riego de Dios (1864–1926)

Location: Col. E. Riego de Dios Street, Maragondon, Cavite

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

EMILIANO RIEGO DE DIOS 

(1864–1926)

IPINANGANAK SA MARAGONDON, KABITE, NOONG SETYEMBRE 7, 1864 SA MAG-ASAWANG SOTERO RIEGO DE DIOS AT JORGA LOYOLA. NAGING KATIPUNERO NOONG 1896 AT NAKILABAN NA KASAMA ANG MGA KAPATID NA SINA KORONEL VICENTE (1868–1936) AT HENERAL MARIANO (1875–1935). NAHALAL NA MINISTRONG PANDIGMA SA KUMBENSIYON NG TEHEROS, MARSO 22, 1897; GOBERNADOR MILITAR NG KABITE, 1898; AT PANGALAWANG TAGAPANGULO NG HUNTA NG HONGKONG, NOBYEMBRE, 1898.

NAMATAY NOONG PEBRERO 14, 1926.

Ang Paglunsad (1945)

Location: Pangasinan Provincial Capitol, Lingayen, Pangasinan

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: March 15, 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

ANG PAGLUNSAD (1945)

SA POOK NA ITO LUMUNSAD SI HENERAL CARLOS P. ROMULO NOONG IKA-10 NG ENERO, 1945, ISANG ARAW MATAPOS LUMUNSAD SI HENERAL DOUGLAS MACARTHUR, ANG KATAAS-TAASANG PINUNO NG HUKBONG MAGKASANIB SA PILIPINAS AT PASIPIKO, SA KAMPANYA NG PAGPAPALAYA SA LUZON. SI HENERAL ROMULO NA NOON AY RESIDENTE KOMISYONADO SA ESTADOS UNIDOS AY SIYANG AYUDA-DE-KAMPO NI HENERAL MACARTHUR.

Tigbauan (1575–1975)

Location: Tigbauan Church, Allera Street, Tigbauan, Iloilo

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: December 7, 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

TIGBAUAN

(1575–1975)

ITINATAG BILANG BISITA NG OTON NOONG 1575 AT NAGING PAROKYA NOONG 1580. NAGING LUNAN NG KAUNAUNAHANG PAARALAN AT DORMITORYO SA PILIPINAS NA ITINATAG NI PEDRO CHIRINO, S.J. NOONG 1592. LUMAHOK SA HIMAGSIKAN LABAN SA MGA KASILA NOONG 1898 AT SA PAKIKIDIGMA LABAN SA MGA AMERIKANO NOONG 1899–1901. ITINATAG ANG PAMAHALAANG SIBIL NOONG 1901. LUMUNSAD ANG MGA AMERIKANO SA NAYON NG PARARA NOONG IKA-18 NG MARSO, 1945 BILANG UNANG HAKBANG SA PAGPAPALAYA SA PANAY. PINILING MAGING LUNAN NG SOUTHEAST ASIAN FISHERIES DEVELOPMENT CENTER NOONG 1973.

Liwasan ng Kalayaan

Location: Mercader Street cor. 1 de Noviembre Street, Boac, Marinduque

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: December 6, 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LIWASAN NG KALAYAAN

DATING KINATATAYUAN NG CASA REAL NOONG PANAHON NG MGA KASTILA AT PAGKATAPOS AY NAGING PRESIDENCIA, SA POOK NA ITO PINATAY ANG MGA REBOLUSYONARYONG KINABIBILANGAN NINA KAPITAN HERMENEGILDO FLORES AT REMIGIO MEDINA NOONG 1897. DITO RIN NILAGDAAN NI KORONEL MAXIMO ABAD AT KAPITAN H.H. BANDHOLTZ NOONG IKA-25 NG ABRIL 1901 ANG KASUNDUANG NAGWAKAS SA DIGMAANG PILIPINO–AMERIKANO SA MARINDUQUE.

Librada Avelino (1873–1934)

Contributed by Kjerrymer Andres

Location: Centro Escolar University, San Miguel, Manila
Category: Personages
Type: Biographical marker
Status: Level II - Historical marker

Marker date: 14 March 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LIBRADA AVELINO 

(1873–1934)

IPINANGANAK SA QUIAPO, MAYNILA, NOONG ENERO 17, 1873. MAKABAYAN, MAHUSAY NA GURO, TAGAPAGBUNSOD AT TAGATANGKILIK NG MGA BABAING PILIPINO SA LARANGAN NG EDUKASYON. NAGTATAG AT NAGING UNANG PANGULO NG CENTRO ESCOLAR DE SEÑORITAS, NGAYO’Y PAMANTASANG CENTRO ESCOLAR, NOONG 1907.

NAMATAY NOONG NOBYEMBRE 9, 1934.

Gregoria De Jesus (1875-1943)

NHCP Photo Collection, 2009

NHCP Photo Collection, 2009

Location: Bahay Nakpil-Bautista, Quiapo, Manila

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 9 May 1975

Installed by: National Historical Commission (NHC)

Marker text:

GREGORIA DE JESUS

IPINANGANAK NOONG MAYO 9, 1875 SA MAG-ASAWANG NICOLAS DE JESUS AT BALTAZARA ALVARES FRANCISCO NA NGAYO'S LUNGSOD NG KALOOKAN.

ASAWA NI ANDRES BONIFACIO AT TINAGURIANG LAKAMBINI NG KATIPUNAN AR TAGPAGTAGO NG MGA DOKUMENTO NG KATIPUNAN. KASAMA NI BONIFACIO NA LUMABAN SA MGA KASTILA AT NAGDANAS NG DI-GAANONG HIRAP ALANG-ALANG SA KALAYAAN NG PILIPINAS.

NABALO NOONG MAYO 10, 1897. MULING NAPAKASAL KAY JULIO NAKPIL, KATIPUNERO AT KOMPOSITOR NG MUSIKA.

NAMATAY NOONG MARSO 15, 1943.

Ang Bayan ng Kalumpit (1575-1975)

Location: Calumpit, Bulacan (Region III)
Category: Sites/Events
Type: Site
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 27 December 1975

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

ANG BAYAN NG KALUMPIT

(1575-1975)

KAUNAUNAHANG BAYAN SA BULAKAN NA ITINATAG NG MGA AGUSTINO NOONG 1575. NOONG HIMAGSIKAN NG 1896 AY NAGTAGUMPAY ANG MGA MAMAMAYAN LABAN SA MGA KASTILA, NAGING PUNONG HIMPILAN NI HEN. ANTONIO LUNA NOONG 1899 AT SUMAKSI SA MADUGONG LABANAN SA NAYON NG BAGBAG NOONG IKA-27 NG ABRIL, 1899.

ITINATAG ANG PAMAHALAANG SIBIL NOONG ABRIL, 1901. SI JUAN GALANG ANG UNANG HALAL NA PUNONG BAYAN AT SI CESAR V. CRUZ ANG ALKALDE SA IKA-400 TAONG PAGDIRIWANG.

Sinupang Pambansa

Photo contributed by Kjerrymer Andres

Location: T.M. Kalaw St., Ermita, Manila
Category:  Association/Institution/Organization
Type:  Institutional marker
Status: Level II - Historical marker
Marker date: 1971

Installed by: National Historical Commission (NHC)

Marker text:

SINUPANG PAMBANSA 

1901

ANG KAWANIHAN NG ARTSIBO AY ITINATAG NG KOMISYON NG PILIPINAS NANG PAGTIBAYIN NITO ANG BATAS BLG. 273 NOONG IKA-21 NG OKTUBRE, 1901. ITINAKDA NG PANGKAT VIII NG KASUNDUAN NG PARIS NA NILAGDAAN NG ESPANYA AT ESTADOS UNIDOS NOONG IKA-10 NG DISYEMBRE, 1898 ANG GAWAIN AT TUNGKULIN NG ARTSIBO NA SUMASAKLAW SA PAG-IINGAT AT PAGTITIPON NG MGA TALA AT SA PAGKILALA SA KARAPATAN NG SINO MAN NA HUMINGI NG MGA SIPI NG MGA TALANG NASA ARTSUBO, MAGING ANG MGA ITO’Y NASA ESPANYA O NASA PILIPINAS.

Daungan ng Iloilo

NHCP Photo Collection, 2023

NHCP Photo Collection, 2023

NHCP Photo Collection, 2023

NHCP Photo Collection, 2023

Location: Sunburst Park and Muelle Loney St., Iloilo Customs House Building, Iloilo (Region VI)

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1975

Museum opened: 13 January 2023

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

ANG DAUNGAN NG ILOILO

BINUKSAN SA PANGANGALAKAL NA PANDAIGDIG AYON SA KAUTUSAN NG PAMAHALAANG KASTILA NOONG IKA-29 NG SETYEMBRE, 1855. ANG UNANG EKSPORTASYON NA 270 TONELADANG ASUKAL AY IIVILULAN SA BAPOR PET NA PATUNGONG MELBOURNE, AUSTRALYA, NOONG IKA-2 NG MARSO, 1859. ANG UNANG TUWIRANG PAG-ANGKAT NA BINUBUO NG MGA MAKINARYANG PANGBAYAN AY NAGBUHAT SA GLASGOW, BRITANYA, LULAN NG HENRY DARLING NOONG 1863.