Simbahan ng Malolos

Location: Church of the Immaculate Concepcion, Malolos, Bulacan

Category: Buildings/Structures

Type: House of worship

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

SIMBAHAN NG MALOLOS

SA KUMBENTONG ITO ITINATAG ANG PRESIDENSIYA NG REPUBLIKA NG PILIPINAS NA PINANGULUHAN NI HENERAL EMILIO AGUINALDO. ITO RIN ANG OPISYAL NA TAHANAN NIYA MULA NOONG SETYEMBRE 10, 1898 HANGGANG MARSO 29, 1899.

Bahay ni Apacible*

NHCP Photo Collection, 2008

NHCP Photo Collection, 2008

NHCP Photo Collection, 2008

NHCP Photo Collection, 2008

NHCP Photo Collection, 2008

NHCP Photo Collection, 2021

NHCP Photo Collection, 2021

NHCP Photo Collection, 2021

Location: Leon Apacible Museum, Calle Marcela Mariño Agoncillo, Taal, Batangas

Category: Buildings/Structures

Type: House, NHCP Museum, Declaration marker

Link to the museum: Museo ni Leon Apacible

Status: Level I-National Historical Landmark

Marker date: 25 October 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

BAHAY NI APACIBLE

SA BISA NG KAUTUSAN NG PANGULO BILANG 260, AGOSTO 1, 1973 NA SINUSUGAN NG KAUTUSAN BILANG 375, ENERO 14,1974, ITO AY IPINAHAYAG NA PAMBANSANG PALATANDAANG MAKASAYSAYAN.

La Proteccion de la Infancia, Inc.

Location: Gota de Leche Building, 859 Sergio H. Loyola Street, Sampaloc, Manila

Category: Association/Institution/Organization 

Type: Institutional marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: October 17, 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LA PROTECCION DE LA INFANCIA, INC.

ITINATAG SA LUPANG IPINAGKALOOB NG MAPAGKAWANGGAWANG SI TEODORO R. YANGCO NOONG 1907 UPANG SUGPUIN ANG MGA SAKIT NA PUMAPATAY NG MARAMING BATA. NANG TAON DING YAON AY ITINATAG NG SAMAHAN ANG LA GOTA DE LECHE NA NAMAHAGI NG SARIWANG GATAS NG BAKA SA MGA ANAK MAHIHIRAP. ITINAYO RIN NG SAMAHAN, SA PAMAMAGITAN NG HUKOM NATIVIDAD ALMEDA LOPEZ, ANG MANILA CHILDREN’S HOSPITAL NA NGAYO’Y MANILA CHILDREN’S LYING-IN HOSPITAL SA TAFT AVENUE, MAYNILA.

Sara, Iloilo 1877–1977

Location: Sara Municipal Building, Sara, Iloilo

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: December 2, 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

SARA, ILOILO

1877–1977

ITINATAG NA PUEBLO NOONG 1877 NG MGA PARING AGUSTINO SA ILALIM NG PAMAMATNUBAY NI SAN JUAN BAUTISTA NA IKA-24 NG HUNYO ANG KAPISTAHAN. NAGING REGULAR NA PAROKYA NOONG 1895 SA PANGUNGUNA NI PARI PAULINO DIAZ. DATING MAHIRAP NA BAYAN NA TINAWAG NA SAN JUAN. NAGING MAUNLAD NA TULAD NG ISANG LUNGSOD SA PAGTATAGUYOD AT PAGSISIKAP NG UNANG KURA PAROKO NITO.

UNANG SIMBAHAN AY KONGKRETO AT KLASIKO NA MAY DALAWANG MAGAGANDANG TORE AT MAHUSAY NA ORASAN. MAY MATIBAY AT MASINING NA KUMBENTO; PAARALANG BATO AT ESKOMBRO; LIBINGANG YARI SA BATO AT KAPILYA DITO, AT PINTUANG BAKAL. MAYROONG MGA LARAWAN AT HALAMANAN, MALIWANAG NA PATYO AT LIWASANG SIMETRIYA.

NAGING HUWARANG BAYAN NG MGA PANAHONG IYON.

Cabcaben Mariveles, Bataan

Location: Bataan Provincial Highway cor. Cabcaben Road, Brgy. Townsite, Mariveles, Bataan

Category: Sites/Events

Type: Site

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

CABCABEN MARIVELES, BATAAN

ANG LIMANG BUWANG WALANG HUMPAY NA PAGSALAKAY NG MA HAPON SA HUKBONG PILIPINO–AMERIKANO NOONG IKALAWANG DIGMAANG PANDAIGDIG AY NAGWAKAS SA ISANG BAHAY SA LUPANG ITO SA GANAP NA IKA-5 NG HAPON, MAYO 6, 1942 NANG BUMAGSAK ANG KOREHIDOR AT SUMUKO SI TENYENTE-HENERAL JONATHAN M. WAINRIGHT NG USAFFE KAY TENYENTE-GENERAL MASAHARU HOMMA, PUNO NG IKA-14 NA PANGKAT NG HUKBONG HAPON.

Heneral Manuel Tinio

Location: Manuel Tinio Mausoleum, Cabanatuan Cemetery, Pan-Philippine Highway, Cabanatuan, Nueva Ecija

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

HENERAL MANUEL TINIO 

IPINANGANAK SA ALIAGA, NUEVA ECIJA, NOONG IKA-17 NG HUNYO, 1877. ANAK NG MAG-ASAWANG MARIANO TINIO AT SILVERIA BUNDOC. HINIRANG NA HENERAL NG BRIGADA NOONG IKA-19 NG NOBYEMBRE, 1897 SA GULANG NA DALAWAMPUNG TAON; ISA SA MGA TAPON SA HONGKONG MATAPOS LAGDAAN ANG KASUNDUAN NG BIYAK-NA-BATO, 1897; NAGBALIK SA PILIPINAS AT NAMUNO SA PAKIKIPAGDIGMA SA MGA AMERIKANO SA KAILOKOHAN AT LALAWIGANG BULUBUNDUKIN; AT NAGING PUNONG HENERAL SA HILAGANG LUZON. SUMUKO SA SINAIT, HILAGANG ILOKOS, NOONG IKA-30 NG ABRIL 1901. NAGING GOBERNADOR NG NUEVA ECIJA AT DIREKTOR NG KAWANIHAN NG LUPA NOONG PANAHON NG MGA AMERIKANO. 

NAMATAY NOONG IKA-22 NG PEBRERO, 1924. 

Apolinario de la Cruz (1815–1841)

NHCP Photo Collection

Location: Lucban–Luisiana Road, Lucban, Quezon

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

APOLINARIO DE LA CRUZ 

(1815–1841)

LALONG KILALA SA PANGALANG “HERMANO PULI”. ISINILANG NOONG HULYO 22, 1815 DITO SA SITIO PANDAK NG BAYAN NG LUCBAN, (TAYABAS) QUEZON, KUNG SAAN NIYA NATAMO ANG PANGUNAHING PAG-AARAL NG PANANAMPALATAYA NATANGGAP NA HERMANO SA SAN JUAN DE DIOS.

KABILANG SA LABINSIYAM NA DATING HERMANO NA NAGTATAG NG COFRADIA DE SAN JOSE, NA NAGING TAGAPAGTANGGOL NG KALAYAAN SA PANANAMPALATAYA AT NG KARAPATANG PANLIPUNAN.

NAMATAY NOONG NOBYEMBRE 4, 1841 SA ISANG SAGUPAAN NG MGA PILIPINO AT MGA KASTILA.

Gusali ng Lunsod ng Maynila

Contributed by Kjerrymer Andres

Location: Ermita, Manila 

Category: Buildings/Structures

Type: City hall

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

GUSALI NG LUNSOD NG MAYNILA

ANG UNANG GUSALI NG LUNSOD NG MAYNILA NA YARI SA TABLA AY ITINAYO SA POOK NA ITO NOONG 1904 NANG NANUNUNGKULAN ANG ALKALDE ARSENIO CRUZ HERRERA. ANG KASALUKUYANG GUSALI AY ITINAYO AT PINASINAYAAN NOONG AGOSTO 19, 1941 NANG NANUNUNGKULAN ANG ALKALDE EULOGIO RODRIGUEZ. NASIRA SA LABANAN NG MAYNILA, NOONG PEBRERO, 1945 AT IPINAAYOS NOONG 1926 NG PAMAHALAANG AMERIKANO SA BISA NG PHILIPPINE REHABILITATION ACT NG 1946.

Hospicio de San Jose (1782)

© Ramon FVelasquez/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 3.0

© Roel Balingit/Wikimedia Commons/CC-BY-SA 4.0

Location: Hospicio de San Jose, Ayala Bridge, Isla de Convalecencia, San Miguel, Manila

Category: Association/Institution/Organization

Type: Institutional marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

HOSPICIO DE SAN JOSE 

(1782)

ITINATAG NOONG 1782 NG MAG-ASAWANG FRANCISCO GOMEZ ENRIQUEZ PARA SA MAHIHIRAP AT MAHIHINA ANG ISIP. MULA SA PANDAKAN AY INILIPAT SA INTRAMUROS, PAGKATAPOS AY SA BINUNDOK, AT KATAPUS-TAPUSA’Y SA MUNTING PULONG ITO NOONG 1835–40. ANG INSTITUSYONG ITO AY KUMAKALINGA SA MAHIHIRAP AT SA WALANG MAG-ARUGA. ANG PAGKALINGA SA MGA SANGGOL AY SINIMULAN NOONG 1905. MULA NOONG 1905 HANGGANG 1917, ANG MGA BATANG MAY PAGKAKASALANG NAGAWA AY IPINADADALA DITO NG PAMAHALAAN. MULA NOONG 1865, ANG MGA SISTERS OF CHARITY AY SIYA NANG NAMAHALA SA INSTITUSYONG ITO.

Patricio Mariano (1877-1935)

NHCP Photo Collection, 2014

NHCP Photo Collection, 2014

Location: Estero de la Reina, Banquero Street cor. Escolta Street, Binondo, Manila

Category: Personages

Type: Biographical marker

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

PATRICIO MARIANO

(1877–1935)

MANDUDULA, MAMAMAHAYAG, MAKATA, AT NOBELISTA NA IPINANGANAK SA STA. CRUZ, MAYNILA, NOONG IKA-17 NG MARSO, 1877, ANAK NG MAG-ASAWANG PETRONILO MARIANO AT DIONISIA GERONIMO. NAGING KANANG KAMAY NI AMBROSIO RIANZARES BAUTISTA, UNANG TAGAPAYO NI HENERAL EMILIO AGUINALDO. NAGING KAGAWAD NG PASULATAN NG MGA PAHAYAGANG HERALDO DE LA REVOLUCION, KAIBIGAN NANG BAYAN, EL RENACIMIENTO, EL RENACIMIENTO FILIPINO, AT NAGING PATNUGOT NG MGA PAHAYAGANG ANG PAGGAWA AT ANG LUNAS NG BAYAN.

Gusaling Roman R. Santos

Location: Don Roman Santos Building, Plaza Sta. Cruz Street cor. Escolta Street, Santa Cruz, Manila

Category: Buildings/Structures

Type: Building

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

GUSALING ROMAN R. SANTOS

SA POOK NA ITO ITINAYO ANG GUSALI NA INOKUPAHAN NG CAJA AHORROS Y MONTE DE PIEDAD MULA NOONG 1894 HANGGANG 1937. NABILI AT PINALAKI NG CONSOLIDATED INVESTMENTS CORPORATION AT MULING IPINAGBILI SA ASYENDA MAGDALENA NOONG 1944. NAGING PAGAMUTAN NG KRUS NA PULA NG AMERIKA, 1945–1947.

BINILI NI RAMON R. SANTOS NOONG 1955 AT INOKUPAHAN NG PRUDENTIAL BANK AND TRUST COMPANY AT MGA TANGGAPANG PANGKALAKAL. ANG MULING PAGSASAAYOS AY NATAPOS NOONG 1957.

Simbahan ng Pililla

Location: Pililia, Rizal (Region IV-A)

Category: Buildings/Structures
Type: House of Worship
Marker date: January 16, 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:

SIMBAHAN NG PILILLA

DUMATING ANG MGA UNANG PARING MISYONERO NOONG 1572 SA POOK NA ITO. UNANG SIMBAHANG KAWAYAN AT KOGON AY IPINAGAWA NG MGA PARING PRANSISKANONOONG 1583 SA ILALIM NG PATRONA STA. MARIA MAGDALENA.NAGING SIMBAHANG TABLA AT PAWID NOONG 1670-1673 ALTAR AT KUMBENTO NITO AY ISINAAYOS NOONG 1848 AT MULING IPINAGAWA NG NANUNUNGKULANG KUYA PAROKO NOONG 1962-1976.

La Gota De Leche

Location: Gota de Leche Building, 859 Sergio H. Loyola Street, Sampaloc, Manila

Category: Buildings/Structures

Type: Building

Status: Level II - Historical marker

Marker date: 2003

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

LA GOTA DE LECHE

MAPAGKAWANGGAWANG PROYEKTO NG LA PROTECCION DE LA INFANCIA NA NAGBIBIGAY NG GATAS SA MGA SANGGOL. PINASINAYAAN SA DAANG SAN PEDRO, NGAYON DAANG EVANGELISTA, QUIAPO, 1907. NAGPATAYO NG BAGONG GUSALI SA SAMPALOC, 1914. DINISENYO NI ARCADIO AT JUAN ARELLANO BATAY SA OSPEDALE DEGLI INNOCENTI NI BRUNELLESCHI SA FLORENCE, ITALYA. BINUKSAN, 1915. INAYOS, 2002.

Bulwagang Lungsod ng Maynila

Location: Ermita, Manila (Region NCR)
Category: Buildings/Structures
Type: Government Center

Status: Level II - Historical marker
Marker date: June 24, 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker Text:

BULWAGANG LUNGSOD NG MAYNILA

ANG UNANG AYUNTAMIENTO AY ITINATAG SA INTRAMUROS NOONG 1571. ANG UNANG GUSALI NG BULWAGANG LUNGSOD NG MAYNILA NA YARI SA TABLA AY ITINAYO SA POOK NA ITO NOONG MARSO 7, 1904 SA PANUNUNGKULAN NI ALKALDE ARSENIO CRUZ HERRERA. ANG UNANG BATO NG GUSALING ITO AY INILAGAK NI PRESIDENTE MANUEL L. QUEZON NOONG OKTUBRE 1937 AT ANG UNANG BAHAGI NITO SA MAY PANULUKANG TAFT AT P. BURGOS AY NATAPOS AT GINAMIT NOONG 1939. ANG KABUUAN NG GUSALI KASAMA ANG TORE AY ITINAYO NOONG 1941 AT PINASINAYAAN NOONG AGOSTO 19, 1941 SA PANAHON NG PA NUNUNGKULAN NI ALKALDE EULOGIO RODRIGUEZ. HALOS NASIRA NOONG 1945, LIBITASYON NG MAYNILA. SUMUKO ANG MGA HAPON KAY HEN. DOUGLAS MACARTHUR SA ISANG PARTE NG GUSALI NA ITO NA NASIRA NG DIGMAAN. ANG GUSALI AY MULING ITINAYO NG UNTI-UNTI NOONG 1946 NG PAMAHAL.AANG AMERIKANO SA BISA NG PHILIPPINE REHABILITATION ACT 1946.

Pambansang Palatandaang Makasaysayan ni Vinzons*

NHCP Photo Collection

NHCP Photo Collection

Location: Vinzons Avenue, Vinzons, Camarines Norte (Region V)
Category: Buildings/Structures
Type: House
Status: Level I- National Historical Landmark

Marker date: 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)
Marker text:

PAMBANSANG PALATANDAANG MAKASAYSAYAN NI VINZONS

SA BISA NG RESOLUSYON BILANG 4, OKTUBRE 25, 1974, NG PAMBANSANG SURIANG PANGKASAYSAYAN NA BINIGYAN NG KARAPATAN NG SEKSYON 4 NG KAUTUSAN NG PANGULO BILANG 260, AGOSTO 1, 1973, NA SINUSUGAN NG KAUTUSAN NG PANGULO BILANG 375, ENERO 14, 1974, ANG GUSALING ITO AY IPINAHAYAG NA PAMBANSANG PALTANDAANG MAKASAYSAYAN.

Bahay ni Luna (Juan Luna Shrine)*

NHCP Photo Collection, 2007

NHCP Photo Collection, 2007

NHCP Photo Collection, 2018

NHCP Photo Collection, 2018

NHCP Photo Collection, 2018

NHCP Photo Collection, 2007

Location: Badoc, Ilocos Norte (Region I) 

Category: Buildings/Structures

Type: House, NHCP Museum

Link to the museum: Museo ni Juan at Antonio Luna

Status: Level I- National Shrine

Legal basis: Resolution No. 3, s. 1976

Marker date: 11 September 1977

Installed by: National Historical Institute (NHI)

Marker text:

BAHAY NI LUNA

SA BISA NG RESOLUSYON BILANG 3, OKTUBRE 7, 1976 NG PAMBANSANG SURIANG PANGKASAYSAYAN NA BINIGYAN NG KARAPATAN NG SEKSYON 4 NG KAUTUSAN NG PANGULO BILANG 260, AGOSTO 1, 1973, NA SINUSUGAN NG KAUTUSAN NG PANGULO BILANG 375, ENERO 14, 1974 ANG GUSALI AT POOK NA ITO AY IPINAHAYAG NA PAMBANSANG PALATANDAANG MAKASAYSAYAN.